Öz Türkçe Şiir Ne Demek?
Şiir… Herkesin “böyle bir şey mi var?” diye düşünüp birkaç dizeden sonra “benim işim değilmiş” dediği, ancak bir gün aniden içini dökme gereği hissedebileceği bir sanat dalıdır. Şiir yazarken bazen öyle kelimeler kullanırız ki, sanki dilimizde 30 yıllık bir devrim olmuş gibi hissederiz. İşte bu devrimlerden biri de Öz Türkçe meselesi. Ama “Öz Türkçe şiir ne demek?” dersen, gel sana bunu açıklayayım. Çünkü bazen kelimeler arasında kaybolmak, bir deniz feneri bulmaya çalışmak gibi oluyor. Ama olsun, biz bu denize dalmaya karar verdik. Gelişmiş izlenimlerle!
Öz Türkçe Nedir, Şiirle Ne İlgisi Var?
Öz Türkçe’yi anlamak için, öncelikle Türkçeye olan sevgimizi biraz derinleştirmemiz lazım. Hepimiz biliyoruz ki, Türkçemizde o kadar çok yabancı kelime var ki, neredeyse her cümlede “şey”, “nasıl”, “durum” gibi kelimeleri kullanmak zorunda kalıyoruz. Şimdi, öz Türkçe derken kastettiğimiz şey, tam olarak bu yabancı kelimelerden kaçmak ve Türkçeyi saf haliyle kullanmaya çalışmak. Ama bu iş biraz da böyle “tamam abi, ben de sana köyde yaşamayı öneriyorum” modunda oluyor.
Bir arkadaşım vardı, sürekli bana “öz Türkçe kullan, şunu böyle diyebilirsin” diye öğütlerdi. Gittim bir gün ona dedim ki, “Birader, bana açıklamanı Öz Türkçe yap, ama sıkılmadan.” Adam o kadar uğraştı ki, kelimeleriyle çarpıştık. “Bir gün, bir şeylerin olması için gereken zamanı bulamazsan, kaybolursun…” dedi, tam olarak ne demek istediğini anladım, ama bunu İngilizceye çevirmek istesem “What the hell?” derdim. Her şeyde bir denge var, değil mi?
Türkçenin Özüne Dönmek ve Şiirle Tanışmak
Şimdi gelelim işin şiir kısmına. Şiir, düşüncelerin ve hislerin kelimelerle bir araya geldiği, bazen insanı karmaşık duygulara sürükleyen bir yolculuk. Ama Öz Türkçe şiir demek, bir şekilde şiir yazarken o karmaşayı daha da derinleştirmek gibi bir şey. “Kelimeyi niye İngilizce, Fransızca, Arapça falan kullanıyorsun? Türkçesi yok mu?” diyor içimdeki Öz Türkçeci. “Var tabii” diyorum ama tam olarak ne demek istediğimi bulamıyorum. Şiir yazarken doğru kelimeyi bulmak, bazen insanı öyle bir zora sokuyor ki, “Ya bırak gitsin, şuradan bir kafe açayım” diyesim geliyor.
Bir Düşünme Anı: Şiir Yazarken Neler Olur?
Bir gün akşam arkadaşlarla otururken, “Ben şimdi bir Öz Türkçe şiir yazayım, size de göstereyim” dedim. “Hadi bakalım, göster bakayım nasıl bir şey yapıyorsun” dedi biri. İçimdeki yaratıcı enerjiyi hissettim. O an aklıma şöyle bir dize geldi:
“Rüzgarın sesini duydum, yapraklar dans etti.”
Harika değil mi? Duygusal anlam taşıyor, ama gelin görün ki… “Yapraklar dans etti” dedikten sonra bir düşündüm. Sanki dans eden yapraklar, hayalini kurduğumdan biraz fazla canlı. “Yani, dans eden yapraklar ne kadar gerçekçi olabilir ki? Nasıl bir ormanda yaşıyoruz biz?” diye sordum kendime. İçimdeki insancıl taraf “Ya bırak, böyle bir şey olur” diyordu ama içimdeki mühendis “Bu kadar soyut bir şey, şiir için bile fazla soyut!” diye karşı çıkıyordu. Her şeyin fazlası zarar, değil mi? İşte bu yüzden Öz Türkçe şiir dediğimiz şey, bazen insanın aklını karıştırabiliyor.
Bir Başka Komik Durum: “Öz Türkçe’yle Şiir Mi Yazılır?”
Bir başka gün, arkadaşım bana “Öz Türkçe şiir yazmak ne demek ya?” diye sordu. Durum şu: İki kadeh içki içtik, ama bu sefer sağlıklı bir sohbet yapalım dedik. Ben de “Öz Türkçe şiir, Türkçenin en saf halidir, dostum” dedim. “Şey” dedi, “Türkçenin saflığı ne demek, biz bir de sanatla uğraşıyoruz. Ne demek istiyorsun yani, biraz açar mısın?” dedi. Ben de bir çırpıda şöyle dedim:
“Düşünsene, ‘herkesin içine kapanıp, hep birlikte şiir yazdığı bir yer’ gibi bir şey. Orada bir kelime var, ‘melodi’. O kelimeyi yerleştirip, ‘ruhum çok melodik’ demek yerine, ‘ruh keyiflenmiş bir melodi gibi’ diyebilirsin. Tam da öz Türkçe değil mi?”
Arkadaşım şok olmuştu. Gerçekten de ben de bu kadar düşünmedim. Demek ki her şeyin ölçüsü var.
Sonuç: Öz Türkçe Şiir Yazmak Bir Sanat!
Öz Türkçe şiir yazmak, başlı başına bir iş. Bu kadar Türkçe kelimeyle şiir yazmak, bazen kafamıza takılabilir, ama bir bakıma bu, dilimize ve kültürümüze sahip çıkmak demek. Yani, ne kadar zor olursa olsun, her şairin Öz Türkçe şiirle kendi yolculuğunu yapması gerek. Hadi şimdi, sen de kalk, kendi Öz Türkçe şiirini yaz. Ne demek istediğini bilmesen de, belki bir yerlerde “benim yazdığım şiir tam da bu” diyecek bir insan bulursun.