Jandarma Askeri Ceza Kanununa Tabi Mi?
Bir Gerçekle Yüzleşmek: Jandarma ve Askeri Ceza Kanunu
Beni iyi tanıyorsunuz, tartışmayı sevdiğimi ve bazen olaylara biraz keskin bakış açısıyla yaklaşmam gerektiğini de biliyorsunuz. Bu yazıyı da biraz buna göre yazıyorum. Bugün, her yerde duyduğumuz o büyük soruyu masaya yatıracağım: Jandarma, asker midir? Ve eğer öyleyse, askeri ceza kanununa tabi midir? İnanın, bu soru kadar kafa karıştırıcı ve o kadar da önemlidir ki, sürekli aklımızda dönüp duruyor. Çünkü son yıllarda bu konu o kadar popülerleşti ki, her kafadan farklı bir ses çıkmaya başladı.
Jandarmanın, askeri bir kurum olup olmaması ya da askeri ceza kanununa tabii olup olmamaları, aslında çok da net bir mesele değil. İleri düzeyde hukuk bilgisi gerektiren bir konu olsa da, bence biraz daha cesurca bakmamız gerekiyor. Bu yazımda da, Jandarma’nın askeri ceza kanununa tabi olup olmadığına dair güçlü ve zayıf yönleri tartışacağım. Yani, işin kolayına kaçıp sadece teknik cevaplar vermeyeceğim.
Jandarma Askeri Ceza Kanununa Tabidir: Güçlü Yönler
1. Jandarma ve Askerlik Bağlantısı
Jandarma, askerî bir kurum olsa da, ülkemizin yasaları bu durumu netleştirmekte bazen eksik kalıyor. Ama Jandarma, bir nevi asker sayılabilir. Çünkü her ne kadar 2016’dan önce, içişleri bakanlığına bağlı bir teşkilat olsa da, kökeni ve içeriği askerlik ile örtüşüyor. Bugün hâlâ, askeri ceza kanununa tâbi olan bir yapı olarak kabul edilebiliyor. Aslında, düşününce biraz komik değil mi? Yani, sonuçta bir askeri terör olayına karışmış bir jandarma, askeri ceza kanununa tabiyken, sivil bir olayda bir jandarma, sivil mahkemelerde yargılanabiliyor. Bence bu durum, biraz karmaşa yaratıyor.
2. Hiyerarşi ve Askeri Disiplin
Jandarmanın içinde bulunduğu hiyerarşik düzen ve disiplin de askeri bir yapıyı andırıyor. Jandarma, askerî rütbelerle aynı düzeni izliyor ve askeri eğitim alıyor. Eğer bir jandarma, bu kadar güçlü bir askeri altyapıya sahipse, o zaman onun cezai sorumluluğunun da askeri ceza kanununa tabi olması gerekir, değil mi? Diğer bir deyişle, jandarma, asker gibi eğitiliyorsa, askerin işlediği suçlarda olduğu gibi cezai sorumluluğuna da askeri ceza kanunu uygulanmalı.
3. İki Taraflı Çelişki
Jandarmanın hem askerlik hem de sivil görev yapabilmesi, aslında devletin de sistemdeki “yanlışlıkları” göz ardı ettiğini gösteriyor. Yani, jandarma bir bakıma her iki tarafa da hizmet ediyor ama cezai durumlarda da “gerçekten nerede duracağını” bilemiyor. Ama bu, “iki taraflı” olan sistemin bir parçası.
Jandarma Askeri Ceza Kanununa Tabii Değildir: Zayıf Yönler
1. Sivil Görevler ve Ceza Kanunu
Jandarma, her ne kadar askeri bir yapılanmaya sahip olsa da, görev yaptığı alanlar arasında ciddi farklar bulunuyor. Örneğin, asıl görevi köy ve kasabalarda düzeni sağlamak olan bir jandarma, askeri görevinden çok daha farklı bir ortamda bulunuyor. Bu nedenle, sivil bir alanda suç işlediğinde, askeri ceza kanununun uygulanması pek de mantıklı olmuyor. Çünkü jandarmanın, bir sivil alanda suç işleyip cezalandırılması gerektiğinde, askerî bir sistemin bu durumu dikkate alması adil olmayabilir. Yani, bir jandarma, askerî ceza kanununa tabi olamayacak kadar farklı bir konumda da bulunabilir.
2. İkilik: Hem Asker Hem Sivil
Jandarmanın hem askeri hem de sivil bir yapı içinde olması, zaten başlı başına bir kafa karışıklığı yaratıyor. Eğer jandarmanın, askeri ceza kanununa tabi olması gerektiğini kabul ediyorsak, o zaman bu kafa karışıklığına son vermek gerekiyor. Çünkü birinin her iki alanda da sorumluluğu var ve buna göre iki farklı yargı alanı karışmış oluyor. Bence bu durumu daha açık ve net bir şekilde ele almak, aslında hukukun temel prensiplerine aykırı. Yani, askeri ve sivil görev arasında net bir çizgi olması gerekir, yoksa ortada ciddi bir hukuki kaos olabilir.
3. Anayasaya Aykırılık
Bunun yanında, jandarmanın askeri ceza kanununa tabi olması, zaman zaman Anayasamızdaki temel haklar ve özgürlükler ile çelişebiliyor. Askeri yargının, bazı durumlarda halkın güvenliğine zarar verdiğini ve basit suçlardan bile ağır cezalar uyguladığını unutmamak gerek. Bu da, jandarmanın sivil bir alanda ceza alması gerektiği anlamına gelir.
O Zaman Sonuç Ne Olacak?
Geldik, en kritik soruya: Jandarma askeri ceza kanununa tabi mi? Kesin bir cevabım yok, çünkü bu çok karmaşık bir konu ve her açıdan ele alınabilir. Ama şu kesin: Hukuk, bazen insanları tuhaf bir şekilde tuzağa düşürebilir. Jandarma, hem askeri hem de sivil bir görev yüklendiğinden, işlediği suçların yargı sürecini belirlemek kolay değil. Kimi zaman askeri bir yargı, kimiyse sivil bir ceza gerektiriyor. O yüzden belki de sorunun cevabı, biraz daha basit değil: Bizi bu ikilikten çıkaran bir hukuk reformuna ihtiyacımız var. Ne dersiniz?