Çok Büyük Günah İşleyen Ne Yapmalı?
Konya’nın sakin sokaklarında yürürken, kafamda sürekli bir tartışma dönüyor. Bir yandan insan olmamın getirdiği duygusal yükü hissediyorum, diğer yandan mühendislik eğitiminin bana kazandırdığı analitik bakış açısı devreye giriyor. Konu çok büyük bir günah işlemek olduğunda, ne yapılması gerektiği sorusu kafamda dönen en temel sorulardan biri. Bu yazıda, bu soruya farklı bakış açılarıyla yaklaşmaya çalışacağım. Çünkü bir yanda dini öğretiler var, diğer yanda insani duygular ve kişisel sorumluluk. Hadi bunları birlikte tartışalım.
Dinî Yaklaşım: Tövbe Etmek ve Allah’a Sığınmak
İçimdeki insan tarafı diyor ki: “Çok büyük günah işlediysen, en doğru şey tövbe etmek olmalı. Her şeyden önce, insanın kalbi ne kadar kararmış olursa olsun, Allah’ın merhameti sonsuzdur. O yüzden bir insan, yaptığı hatalardan dolayı gerçekten pişmanlık duyuyorsa, tövbe ederek Allah’a sığınmalı.” Bu yaklaşım, İslam’ın temel öğretilerine dayanır. Kur’an-ı Kerim’de birçok ayette Allah’ın affedici ve bağışlayıcı olduğuna dair mesajlar vardır. Mesela, ‘O, kendisine tövbe edenleri affeder’ gibi ifadeler, insanın her zaman geri dönüş yapabileceği bir yolu işaret eder.
İçimdeki mühendis böyle diyor: “Veri analizi yapıyormuş gibi düşün. Eğer insan bir hata yapıyorsa, bu hatayı düzeltebilmesi için bir çözüm yolu olmalı. Dini açıdan, tövbe de işte bu çözüm yoludur. Peki, sistemdeki hatalar düzeltilmeden önce hatanın ne olduğunu tam olarak anlamamız gerekir. Aynı şekilde, tövbe etmeden önce işlediğimiz günahı gerçekten içselleştirmeli ve ne kadar büyük bir hata yaptığımızı anlamalıyız.”
Psikolojik Yaklaşım: Pişmanlık ve Kendini Affetmek
Peki, tövbe etmek bir çözüm olsa da, duygusal açıdan insanın kendini affetmesi nasıl bir süreçtir? İçimdeki insan tarafı burada biraz daha duygusal: “Bazen öyle büyük hatalar yapıyoruz ki, içimizdeki suçluluk duygusunu atmak o kadar kolay olmuyor. Yani, tövbe etmek bir yanda önemli ama bir yanda da insanın gerçekten pişmanlık duyması, kendini affetmesi gerekiyor. Çünkü gerçekten pişman olmadan yapılacak bir tövbe, belki de sadece bir ritüel olur. Kendini affetmek, insana içsel bir huzur ve rahatlama getirir.”
Bir yandan da mühendislik bakış açısıyla düşünüyorum: “Kendini affetmek, aslında bir tür psikolojik temizlik gibidir. Sistem bozulduğunda, bozulmuş parçaların onarılması gerekir. Bir insanın da ruhsal anlamda sağlıklı bir şekilde ilerlemesi için, yaptığı hatalardan dolayı kendisini affetmesi önemlidir. Ancak, bu affetme süreci de zaman alabilir ve gerçekten pişmanlık duymak gerekir.”
Toplumsal Yaklaşım: İyi İnsan Olmak ve Çevreyle Hesaplaşmak
Bir de toplumun tepkisi var. İçimdeki insan tarafı burada da devreye giriyor: “Evet, belki Allah’a tövbe ettik ama ya çevremiz? Toplumun gözünde çok büyük bir günah işlemişsek, onların bizi nasıl göreceğini düşünmek zorundayız. Kendini affetmek bir şey, ama çevrenin seni affetmesi bambaşka bir mesele. Toplumun bazen seni dışlaması, çok büyük bir günah işlediğini düşündüğü zaman, o yalnızlık ve dışlanmışlık hissi gerçekten insanı derinden etkiler.”
İçimdeki mühendis burada devreye giriyor: “Bu da tam bir toplumsal dinamiği inceler gibi bir şey. İnsanlar, çevresindeki bireyleri sosyal normlara göre değerlendirir. Eğer bir kişi büyük bir hata yapmışsa, toplumda bunun etkilerini en başta kendi üzerinde hisseder. Fakat toplumun da değişen dinamikleriyle birlikte, insanın bu hatayı düzeltmesi zaman içinde kabul görebilir. Kişinin yaptığı hatadan dolayı toplumsal olarak yargılanması, ancak gösterdiği çaba ve değişimle dengeye gelebilir.”
Felsefi Yaklaşım: İnsanın Doğasında Hata Yapmak
Bir de felsefi bakış açısını ele alalım. “İnsan doğası gereği hatalar yapmaya meyillidir,” diyor içimdeki insan. “Bazen bu hatalar çok büyük olabilir ve başkasının yaşamını etkileyebilir. Ancak bu, insanın varoluşunun bir parçasıdır. Hatalar, insanı insan yapan unsurlardır. İnsan hata yapar, pişman olur, sonra tekrar toparlanır. Bu döngü içinde insan, kendi yolunu bulur.”
İçimdeki mühendis burada felsefeye dair farklı bir bakış açısı getiriyor: “Felsefi açıdan, hata yapmak aslında öğrenme sürecinin bir parçasıdır. Bütünsel bir evrimsel bakış açısıyla insan, yaptığı hatalardan ders çıkararak ilerler. Eğer sürekli olarak aynı hatayı yapıyorsa, o zaman o hatayı sistematik olarak düzeltme zamanı gelmiştir. İnsanlık tarihi boyunca pek çok düşünür, insanın hatalarından ders çıkararak nasıl daha iyi bir insan olabileceğini tartışmıştır.”
Sonuç: Ne Yapmalı?
Çok büyük günah işleyen birinin ne yapması gerektiği sorusu, tek bir cevabı olmayan karmaşık bir mesele. Dinî açıdan, tövbe etmek en doğru yoldur. Psikolojik olarak, pişmanlık ve kendini affetmek de bu yolun bir parçasıdır. Toplumsal olarak ise, insanın çevresiyle hesaplaşması ve değişim göstermesi gerekmektedir. Son olarak, felsefi bir bakış açısıyla, hataların insan doğasının bir parçası olduğunu unutmamalıyız. Bütün bunları göz önünde bulundurarak, insanın ne yapması gerektiği, her durumda kişisel bir yolculuktur. Önemli olan, bu yolculukta samimiyet, pişmanlık ve değişimdir. İnsan, hatalarını fark edip onlardan ders alarak ilerlediği sürece, her zaman bir şansı olacaktır.