Öğrenci Akbili 30 Yaş Sınırı Kalktı mı? Gençlerin ve Toplumun Dönüşüm Noktasındaki Karar
İzmir’de yaşayan, 28 yaşında bir genç olarak, öğrenci akbiliyle ilgili yapılan değişiklikler bence hepimiz için önemli. Hele ki biz “yetişkin” denen ama bazen o kimliği kabul edemeyen nesil için. Öğrenci akbili, her ne kadar ulaşım indirimi sağlamakla tanınsa da, bir sembol haline geldi, anlaşılan o ki! Şimdi, 30 yaş sınırının kalktığı söyleniyor. Peki bu gerçekten bizler için büyük bir fırsat mı, yoksa sadece sistemin bir “yolunu” mu aradı? Bu yazıyı okuduktan sonra, muhtemelen bir kez daha şehri yürüyerek keşfetmeye karar verebilirsin. Veya, tramvayda indirimli biletin olsa da, aynı soru kafanda kalacak: “Gerçekten bunu hak ettik mi?”
30 Yaş Sınırı Kaldı, Ama Biz Gençler Hâlâ Hak Ettiğimizi Düşünmüyoruz
Öncelikle şunu kabul edelim: 30 yaş sınırının kalkması, hayatını şu an geçiren her genci, hatta 29 yaşındaki birini bile ilgilendiriyor. Ama bu durumdan memnun muyuz? Bana sorarsan, iki farklı bakış açısı var.
Birinci bakış açısı şunu söylüyor: “Bize de fırsat tanındı. Yetişkin olmamıza rağmen hala daha genç sayılabilecek bir yaştayız. O yüzden bize de indirim yapılmalı.” Ama benim burada itirazım var. Bir genç olarak, Türkiye’deki genel ekonomik durumu göz önünde bulunduracak olursak, bir kişinin 30 yaşına kadar öğrenci statüsünde kalması, aslında çok da doğal değil. Bu demek değil ki “bize indirim yapılmasın”. Aslında, tam tersine, yaşam maliyetleri arttıkça, daha fazla destek sağlanmalı. Ama çözüm bu kadar basit değil.
Ekonomik İhtiyaç mı? Yoksa Gerçekten ‘Genç’ Olma İhtiyacı mı?
Sistem şöyle işliyor: Gençsiniz, dolayısıyla bir miktar indirimli ulaşım hakkınız var. Peki, biz 30 yaşına kadar neden “genç” sayılmaya devam ediyorduk? Bunun ekonomiyle bir ilgisi yok mu? Çoğu gencin kendi hayatını kurabilmesi için bir yolculuk yapması gerekiyor. 18 yaşında üniversiteye başlamışsanız, 22 yaşında bitirmişseniz, geriye kalan 8 yıl boyunca zaten işe girip para kazanmaya çalışıyorsunuz. Hangi genç, 30 yaşına kadar “öğrenci” olarak kalabilir? Bu, ne kadar gerçekçi?
Dolayısıyla, öğrenci akbili gibi bir indirim, ancak gerçekten akademik hayatını sürdüren ya da öğrenimini yeni tamamlayan bireyler için anlamlı olur. Ve, her ne kadar 30 yaşını geçmiş olsan da, ekonomik zorluklar seni hala bu kitleye dahil ediyorsa, ben de bir şekilde haklısın. Ama sistemdeki bu adaletsizlik, sadece belli bir yaşa kadar geçerli olması gerektiğiyle ilgili bir problem yaratıyor.
Öğrenci Akbili 30 Yaş Sınırı Kaldı: Güçlü Yönler
Gençlere Daha Fazla Hak Tanınması
Bence 30 yaş sınırının kalkması, toplumun geçişken ve dinamik yapısını yansıtan bir adım. Öğrenciler sadece üniversiteye gidenler değil; “hayatın okulunu” okuyan ve hala öğrenmeye devam eden bireyler de var. Üstelik, şu an 28 yaşında olan bizlerin “hayatının öğrenci yılları” bitmiş olsa bile, biz hala bu topluma katkı sağlayan bir kesimiz. Neden bu kesime, ulaşımda indirim gibi küçük ama değerli bir hak tanınmasın? “Gerçekten öğrenciyim” diyenlerin, bu “öğrenci” kavramına sınır koymaması gerektiğini düşünüyorum.
Sosyal Yardımların Genişlemesi
Bence bu değişiklik, toplumsal eşitsizliği azaltan bir yaklaşım. Gençlerin ve öğrencilerin büyük çoğunluğu maddi olarak oldukça zor durumda. Birçok üniversite öğrencisi, akşam yemeğini bile bazen dışarıda yemek zorunda kalabiliyor. Eğer 30 yaş sınırının kalkması, öğrenci akbilinden faydalanmaya devam etme fırsatı veriyorsa, bu kesinlikle doğru bir adımdır. Sonuçta, insanca yaşamak için indirimli ulaşım hakkı bir gereklilik olabilir.
Zayıf Yönler: Bu Durum Gerçekten Adil mi?
Gerçekten Hak Ediyor Muyuz?
Evet, 30 yaş sınırının kalkması bazılarına kolaylık sağlayabilir ama, toplumda “genç” olarak kabul edilen grup hâlâ ne kadar gerçekçi? 30 yaşına kadar öğrenci kalmak, bir noktada sistemin kendisinin de bir hatası gibi görünüyor. Öğrenci akbilinin amacı, gerçekten öğrencilerin ulaşımını kolaylaştırmakken, 30 yaş sınırının kalkması, aslında sınırlı bir hedef kitlesini aşan bir uygulama haline gelmiyor mu?
İzmir gibi büyük şehirlerde, 30 yaşını geçmiş birinin hala öğrenci akbili alması, ona ekonomik bir rahatlık sağlar. Ancak gerçek şu ki, bu kişilerin çoğu iş gücü piyasasında yer edinmiş ve ekonomik anlamda bağımsız bireyler olmalıdır. Yani, aslında bu uygulama onların “gerçekten” hak ettiği bir şey olmayabilir.
Toplumdaki Gençlik Tanımının Karışması
Gelişen toplumda, “genç” kavramı değişiyor, bir yandan da bu kelimeye yüklediğimiz anlam farklılaşıyor. Genç olmayı, kimlikli bir yaşam sürmekle eşdeğer görmek, aslında yaşanan toplumsal dönüşümle çelişiyor. Gerçekten “genç” olmak, belirli bir yaş sınırına sıkıştırılamaz. Hangi yaştan sonra “genç” olmadığını nasıl bileceğiz? Buradaki sınırları biraz daha netleştirmek, ileride bizleri daha az kafa karıştıran çözümlerle karşı karşıya bırakabilir.
Sonuç: Gençlere Bir Kez Daha Fırsat
Sonuç olarak, öğrenci akbili uygulamasındaki 30 yaş sınırının kalkması, birkaç yönden önemli bir adım olabilir. Ancak bunun “gerçekten” adil bir uygulama olup olmadığını tartışmak gerek. Eğer bu değişiklik, toplumsal eşitsizliği azaltmaya ve ekonomik sıkıntıları bir nebze olsun hafifletmeye yönelikse, o zaman bu fırsatı kucaklamak gerek. Ama dikkatli olmalıyız, çünkü bu uygulamanın sadece sınırsız bir hak değil, toplumsal sorumluluk da gerektiren bir uygulama olması gerektiğini unutmamalıyız.